Woordenboeken

Stambomen

Trefwoordenlijst en vertaalwoordenboek - Letter P: (Terry van Erp)

Een genealogisch woordenboek, mogelijk gemaakt door: Genealogie van Erp

Door | Terry van Erp
Start project | Maart 1996
Laatste update | January 2019
Aantal pagina's | 26
Update van de oude website | Genealogie van Erp

Klik op de letter van uw keuze om een andere lijst te bekijken

Letter P trefwoordenlijst

p	afk parrain, doopheffer, peter, doopvader
P	afk. père, vader, ook doopheffer / Peter
p	afk. par, parentes, ouders
p	afk. pupur, pourpre, heraldiekkleur, kleur paars, aangegeven door een linker -schuinlijnen
p	afk. pagina, bladzijde
p	afk. blz., bladzijde
p.m.	afk. post meridiem, na de middag ook afk. pro memoria, ter herinnering
p.m.s.l.	afk. per matriomonium subsequens ligitimatus, door het huwelijk van zijn ouders alsnog gewettigd onwettig kind
p.p.	afk. parentes, ouders
p.s.	afk. post scriptum, naschrift
p.t	afk. pro tempore, voor de tijd van
pa	afk. postérité adultérine, nageslacht-, nazaten uit echtbreuk, overspel geboren
paaiement	kleingeld, ook als paaijemnent
paaier	vremaker= vrede stichten, waar men iemand mee paait
paal	heraldiekteken, strook begrenst door twee lijnen
paap	in de middeleeuwen de naam voor priester
paaps	rooms
paardemeester	dierenarts speciaal voor paarden
paardenarts	veearts speciaal voor paarden
paardetuisser	paardenkoper
paartje	inhoudsmaat bier, wijn. 1 paartje = 2 pint = ca 1,2 ltr
pabilioen	vermoedelijk een bed ?
pace	in vrede
pacers	melaatse
pachdach	betaaldag
pacht	belasting, huur
pachtboec	legger waarin de verpachte belastingen zijn vermeld
pachtbraecke	verbreking van het pachtcontract, - huurcontract
pachtbrake	zie pachtbraecke
pachtbrief	pachtakte
pachten	een huur of pacht overeenkomst sluiten
pachtgelt	het geld waarmee de pacht wordt betaald
pachtgoet	onroerend goed in pacht gegeven
pachtheer	eigenaar
pachthof	hoeve, hof in pacht gegeven
pachthuus,	kleine boerderij, huis in pacht gegeven
pachtlant	land in pacht of erfpacht gegeven
pachtman	erfpachter, pachter, die iets pacht
pachtrecht	het geldende recht voor de pacht
pachtschuld	niet betaalde pachtpenningen
pachtware	pacht of huur
paciferen	zie pacifisceren
pacificatie	bevrediging, vredestichting, verzoening
pacifiq	vredig, vreedzaam
pacifisceren	bevredigen, overeenkomen
packheer	toezichthouder op het haringpakken
pacquetten	pakketten
pacta	huwelijkse voorwaarden
pacta dotalia	huwelijkscontract
pade	peet, doopvader
padeken	paadje, weggetje
paeco	omroeper van het gemeentebestuur, heraut, gerechtsbode
pædictum	voornoemd
paegnans	zwanger
pael	grenspaal
pael	schandpaal, strafpaal, grenspaal
paelder	beambte die de grens van een gebied aangeeft
paelge	stro
paelgenoot	buurman
paellander	polderbewoners, poldergast
paellmeester	landmeter, beambte die de erfgrens aangaven of controleerden
paelscheidinge	afpaling van grond eigendom
paelscheidinge	afbakenen, afpalen, de grenzen aangeven met grenspalen
paelstede	plaats waar grenspaal staat
paerdenvolmolenaer	molenaar op een volmolen aangedreven door paarden
paerdenwisser	roskammer, paardenknecht
paerdoen	kwijtschelden
paeremakere	mandenmaker
paersscaerlaken	scharlakenrood
paert	deel
paertcoen	verdeling van nagelaten goederen
paertshoeve	(on)kruid, klein hoefblad, goed geneesmiddel tegen zwerende clapporen (ontstoken)
paeschavont	s avonds op de dag voor Pasen
paetkin	paadje
paeyemeester	stadsontvanger
paeyen	betalen
paeyeren	tevredenstellen
paeymeester	betaalmeester
paffuut	wapenknots aan de punt voorzien van een snijdend uiteinde
paffuut	strijdwapen, een scherp voorwerp op een stok
pagadders	handelaar in vleesafval
pagadoor	betaalheer, penningmeester, betaalmeester
pagamentum	betaalmiddel, betaling
page	paard, zowel een rij- als trekpaard, ook bediende
pagie	zijde, zijdienaar, zijganger ?( naast het paard lopen ?)
pagimagister	(dorps -) burgemeester
pagulus	gehucht
pagus	dorp
pain céleste	heilig sacrament
pair	engels edelman, de naam is ontstaan doordat volgens middeleeuws rechtsbegrip niemand geoordeeld kon worden dan door zijn "pairs" dus zijns gelijke
pairess	de vrouw van een pair
pairschap	rechten en waardigheid van een groot leen, met invloed, stond vlak onder de kroon
paisbrake	vredebreuk
paisen	verzoenen
paiserer	bemiddelaar, intermediair
paisibel	vreedzaam
paix	vrede
pakers	melaatsen
palais	prinçenhof
palbabel	gelijkenis
paldach	zie palmavond
pale	ovenschop
paleerrster	kapster
paleisteren	polijsten
palen	afbakenen, afpalen, de grenzen aangeven
palen, (op de) ..	op de grens
paleografie	kennis van het oude schrift
paler	die de palen van de erfgrens aanbracht
palestermacher	schietbogenmaker
paleye	katrol
palimpsest	een perkament -handschrift, waarop veelal uit zuinigheid, over de onleesbaar gemaakte eerste tekst een andere geschreven is. Langs chemische weg gelukt het vaak de oorspronkelijke, soms waardevolle tekst, weer leesbaar te maken
palinge	grens van een erf.
palinghe	grenspalen
palinodie	weerroeping, herroeping als men van iemand heeft kwaad gesproken, intrekking
palissaden	heraldiekteken, brede aan de bovenzijde gescherpte palen
palloerlaken	laken voor het maken van banieren
palm	lengte maat, kleine palm = 3 cm, grote palm = 9,6 cm, na 1820 is de palm 10 cm
palmarum	palmzondag, de zondag voor Pasen
palmavont	de zaterdag vóór palmzondag
palmslach	zie coopslach
palmweke	de week voor Pasen
palpabel	tastbaar
palster	herdersstaf, pelgrimsstaf
paltsgraaf	gedelegeerde van de keizer en paus
palustre	broekland (kleigrond langs rivieren), moeras
panchiser	ontvanger van de panchys (het heerlijk recht op het brouwen van bier)
panchys	heerlijk recht op het brouwen van bier
pancys	zie panchys
pandbrief	schuldbekentenis
pande bieden	(ook " verbieden") de gepande goederen ter terechtzitting aanbieden aan hen, die beter recht daarop hebben. (als voorbereiding tot het toewijzen der panden door den rechter.)
pandemarckt	marktplaats waar in inbeslaggenomene (onroerende)goederen openbaar werden verkocht
panden	beslag, leggen op gijzelen
panden (enen voer iet, aen iet, op iet)	beslag leggen op een stuk goed van iemand als voorbereiding voor den executoriale verkoop daarvan voor een schuld
pandene	panden gerechtelijke handeling
pander	gerechtelijke beslaglegger
pandere	hij die beslag legt
pandijnghe	bij gerechtelijke verkoop, beslag wegens schulden, op een onroerend goed
pandinge	het panden. ook de omgang van den schout, waarop het panden plaats had.
pandtverkoper	die verbeurd verklaarde goederen verkocht
paneel	stuk doek onder het zadel om de rug van het paard te beschermen
panetarius	bakker
paneteren	broodbakken
paneterie	bakkerij
panhuus	brouwerij
panhuushuus	pand waarin de brouwerij gevestigd is
panifex	bakker, broodbakker
pannaert	zoutzieder
pannarius	lakenwever
pannemaeckers	ketelmakers
panneman	zoutzieder
pannenbackers	pannenbakkers
pannenboeter	maker van pannen voor de zoutziederij
pannicida	kleermaker
pannifex	lakenwever
pannitextor	zie pannifex
pannitonsor	laken - droogscheerder
panse	ingewanden van dieren, vooral herkauwers, pens
pansier	maliënkolder
pantbaer	wat geschikt is als (onder)pand te geven
pantboec	register waarin de panden zijn opgenomen
pantbrief	rentebrief
panter	gerechtelijke beslaglegger
pantere	hij die beslag legt
pantijnghe	bij gerechtelijke verkoop, beslag wegens schulden, op een onroerend goed
pantinenmacher	klompenmaker
pantinge	het panden. ook de omgang van den schout, waarop het panden plaats had.
pantkeringe	verzet tegen een gerechtelijke panding
pantopola	groothandelaar
pantruminge	weghalen van de panden bij een schuldenaar
pantsel	onderpand
pantswise	als pand in onderpand
pantvercoper	een ambtenaar, bij het oudermansrecht (later ook bij het schepenrecht) aangesteld tot het verkopen de “gepande” goederen, die niet gelost zijn
pantverkoper	die verbeurd verklaarde goederen verkocht
pantweringe.	het beletten der panding.
papa	priester, vader
papalis	pauselijk
pape	zie paap
papencruud	paardenbloem
papenkelder	wijnhandel van geestelijken
papenkint	kind van een priester
papenvastenavond	zevende zondag na Pasen
papieren	registreren
papiermaekers	papiermakers op de papiermolen
papioen	bloedhond
papist	rooms katholiek
papisterie	door een rooms-katholieke priester getrouwd
papkop	meelbrij kom
pappelhout	populierenhout
pappenheimer	beerputleger
papulis	van de mazelen, door de mazelen
papyrifex	papiermaker, papierfabrikant
par-devant nous	zijn voor ons
par.	afk. parentes, ouders
parabel	gelijkenis, zinnebeeld
paracelsist	alchemist
parade	pronken, glimpvertoning, afwering van een aanval
paradeiser	tuinman
paradiskin	kleine hoogkamer
paradox	wonderspreuk, wonder-rede, ongemeen, uitspraak die een (schijnbare) tegenstrijdigheid bevat
parage	verwantschap
parage (een tellen)	de graad van verwantschap met iemand uitrekenen
paragon	puik, uitstekend, drukletter van 18 pnt
paragraphe	beschrijving, onderschrijving, afdeling, de zelfde mening hebben
paralysis	verlamming
paranimf	bruidsleider, die de bruid op de bruiloftsdag terzijde staat
parant	bloedverwant, familielid
parant ou allié	aanverwant, bloedverwant
paranté	verwantschap
paraphe	merk, merkteken
paraphe(e)ren	merken, tekenen
paraphrase	uitbreiding
Parasceve	Goede Vrijdag
parate executie	schielijke rechtsvordering, zonder uitstel
parausbrief	brief met aankondiging van openbare verkoping bij opbod
paravijs	voorportaal, meestal van een kerk
parcheel	perceel, een deel van een groot stuk landerij
pardoen	vergiffenis, vergeving, aflaat, vergeving van zonden, kwijtschelding van een (kerkelijke) straf
pardoendach	dag waarop een aflaat verdient kan worden
pardon	vergiffenis, kwijtschelding van een terechte straf door de heer.
pardonnabel	vergeeflijk, te vergeven
pardonneren	vergeven
pare(e)ren	sieren, oppronken, tooien, gehoorzamen, tevoorschijn komen
pareerhabijt	ambtsgewaad
pareersel	oppronken, versiersel, tooisel
pareil	effen, gelijk
parens	ouder, vader
parentagie	verwantschap
parentatio	lijk plechtigheid, herdenking van een dode
parenté	zie parentela
parente(e)ren	bemaagschappen, verwantschappen
parenteel	staat waarin alle mannelijke en vrouwelijke nazaten vermeld staan van één paar ouders
parentela	verwantschap
parentelae	van de familie
parentelus	ouderlijk
parentes	ouders
parenthese	inworp, tussenreden, inreding (inlassing), tussenstelling, tussenzin, inlassing, inzetting,
parentis	van de vader, van de ouder
parfumeren	door middel van reukwerk welriekend maken, of met aangename geuren vervullen.
parheer	pastoor
parisijs	volgens de reken - en munteenheden van Parijs
paritas	evenheid, op voet van gelijkheid
pariter	te gelijkertijd, op gelijke wijze, evenzeer
parkhoede	boswachter
parlement	ruzie, woorden, oploop, ook raadhof, pleithof, gerechtshof
parlementen	bulderen, tieren
parlementeren	de samenspraak, handelen van overgave van steden, of sterken
parlementier	kleermaker van paramenten (kerk gewaden)
parloor	spreekkamer
parmentierwerk	zeer fijn naaiwerk
parochia	parochie
parochiaan	zie karspelpaap
parochianus	parochiaan, lid van een kerkelijke gemeente
parochie	karspel, wijk
parochipaep	parochiaan
parochus	pastoor, geestelijke
parœmia	spreekwoord
parquet	perk, nood
parrain,	doopheffer, peter, doopvader
parre	omheinde plaats ook parochie
parrehuus	woning van de pastoor
parrekerk	parochiekerk
parricida	vader-, moeder-, broeder-, zuster- of de kindermoordenaar
parricidium	vadermoord
pars	deel, een deel voor het geheel
pars met een schabeltie,	deel van een knielbankje
parsoen	pastoor die de werkzaamheden door een ander laat doen uitvoeren
partage	deling, verdeling
partën	vijandig tegenover elkaar staan
parthie	partij, (hoeveelheid)
partiaal	partijdig, eenzijdig
participant	deelhebber, deelachtig, deelgenoot
participant	aandeelhouder
participatie	mededeling, medegenieting
participeren	mededelen
particularise(e)ren	bijzonder maken, uitvoerig de bijzonderheden vertellen
particulariteit	bijzonderheid, naarder bericht, nadere bijzonderheid, eigenaardigheid
particulier	bijzonder, afgedeeld stuksgewijs
partigeren	ieder zijn aandeel geven
partij advers	tegenpartij
partije	wederdeel, tegenstander, deel
partim	deels, gedeeltelijk
partisaan	medestander, lid van een ongeregelde groep militairen of bende vrijheidsstrijders
partitie	verdeling, deling
partitionair	meedelen in de opbrengst
partizaan	pachter van de imposten
partschap	aandeel in een onderneming
partu	tijdens de bevalling
partuer	gade, weerga
partus	bevalling, pas geboren kind
party advers	partij tegenstander, tegenstander
partyschap	partijschap, eenzijdigheid
parukemaker	pruikenmaker
parvula	klein meisje
parvules	kleine jongen, kind
parvulus	zie parvus
parvus,	klein, heel klein kind
paryrificis	van de papier fabrikant
pas	lengtemaat, 1 pas = 2,5 voet, pas wordt ook als gemene pas, schrede en tree omschreven, landmeterspas, -tree = 2 gemene pas = 5 voet
pasch	weiland
pascha (pasca)	Pasen
pascha clausum	zondag na Pasen
pascha floridum (florum)	Palmzondag
pascha passionis	2e zondag voor Pasen
pascha rosarum	Pinksteren
paskwil	schotschrift, pamflet
paskwil	smaadschrift, anoniem schotschrift
pasloot	peillood
pasmes	sikkelvormig mes
paspoort	vrijgeleide voor persoon of goederen
pasquil	schimpschrift, steekschrift, schotschrift, schimpdicht
passabel	lijdelijk, geduldig, draaglijk, er mee door kunnen
passade	reisgeld
passage	weg, doorgang, doorweg, aaneen gesloten zinnen in een bericht, overdekte straat, doorvaart, overtocht
passagier	reiziger
passant	voorbijganger, rondreizende, ook lus voor gordel, riem
passato	van de verlopen, voor den voorleden (verleden) maand
passatus postea	later gepasseerd
passement	ingenaaide bies of strook , afkanting van een kleed
passementwercker	bies aanbrenger bij meubels en kleding
passeport	vrijbrief, vrijreisbrief, vrijgeleidebrief
passeren	voorbijgaan, verleen, overtreffen
passeringhe	gerechtelijke akte
paßie	lichamelijk lijden, ziekten
paßie	lijden, zucht, drift, verrukking, ingenomenheid, lijdzaam, hartstocht
passiën	pijnigen, folteren
paßijf	lijdende
passio dominica	goede vrijdag
paßioneren	verrukken, innemen
paßiones	hartstochten, genegenheden
passionstag (dominica passionis)	2e zondag voor Pasen
pastebacker	bakker van fijnbrood
pasteiken	gebakje
pastellator	pannenmaker
pastillifex	apotheker
pastoer	pastoor
pastoor	herder, pharheer, kerkheer, preker
pastor bonus	2e zondag na Pasen
pastor loci	pastoor van deze plaats
pastor primarius	deken
pastoriekoren	tienden, geheven ten behoeve van het pastoriefonds over bepaalde landerijen
pastorietienden	vaste rente welke geheven werd ten behoeve van het pastoriefonds over bepaalde landerijen
pastorije	phar, herderstaat, kerkmeesterschap
pastory	een gemeente onder een leraar
patacon	zie patakon
patagon	zie patakon
patagons	zie pattakons
patakon	betaalmiddel, zilveren munt, waarde ca 48 stuivers
patater	aardappel
patent	openbrief die geschreven werd op perkament en niet gesloten werd zodat iedereen het kon lezen, bevelschrift, ook inkwartieringsbevel
pater	vader
pater denominatus	aangegeven of genoemde vader
pater ignoratus	onbekende vader
pater patris	grootvader langs vaders zijde, vader van vader
pater praevignus spondae	stiefvader van de bruid
pater sine nomine	ongenoemde vader
pater spondae	vader van de bruid
pater sponsi	vader van de bruidegom
pater suppositus	vermoedelijke vader
paterinus	peet, peetvader, doopvader
paternel	vaderlijk, bevoogdend
paternitas	vaderschap,
paternoster	rozenkrans
paternosterer	rozenkransmaker
paternus	van vaderszijde, vaderlijk
patibulum	kruis, galg
patient	leider, zieke
patienteren	lijden, dulden, gedogen
patientie	geduld, lijdzaamheid
patijn	houten schoeisel, houten blok
patr.	afk. patrini, paterni
patraster	stiefvader
patre absente	bij afwezigheid van de vader
patrem	vader
patrem designare recusavit	weigerde de vader te noemen
patrem nominavit	als vader noemde
patres	voorouders
patria	land, vaderland, geboorteland (stad)
patria caesarea	land behorend tot de keizer
patria imperialis	zie patria caesarea
patriarch	oppervader, aartsvader
patrima	minderjarige dochter (waarvan de vader nog leeft)
patrimoniaal erfaftig,	tot het vaderlijk erfdeel behorend, van de ouders geërfd of meegekregen
patrimoniale-goedren	patrimoniale goederen, vrije erfgoederen, erfhave
patrimonie	vaderserfenis, vadersgoed, vaderlijk erfdeel
patrimus	minderjarige zoon (waarvan de vader nog leeft)
patrina	doop hefster, doopmoeder, meter
patrini	doop ouders, peter en meter
patrinus	peter, doopheffer, doopvader
patriot	vaderlander, liefhebber van het vaderland
patris	van de vader
patris soror	vaderszuster, tante
patrocineren	voorstaan, verdedigen
patronaatschap	priesterlijk inkomen
patronage	patronaatschap, huishouderschap, huisvaderschap
patroniemen	vadersnamen, bv. Jan pieterszoon, Catharien jacobsdoghter
patronymicum	vadersnaam
patroon	voorstander, huisvader, voorbeeld
patrueles	neven,en nichten in de tweede graad, waarvan de beide grootvaders broeders zijn
patrueles	volle neven, volle nichten, waarvan de vaders broers zijn
patruelis	neef, zoon van een broer
patruus	oom van vaderszijde
patruus magnus	oud - grootoom
patruus major	achter -oudoom, achter -grootoom
patruus maximus	betovergrootoom, betoveroudoom
pattakons	betaalmiddel, meestal met de vermelding Brabant Maastrichter cours. de Brabantse patagons een zilveren munt met een waarde van 48 stuvers (wisselkoers Maastricht)
pauper	arm
paupercula	arm vrouwtje
pauperculus	arm mannetje
paur	boer
pauseren	verpozen, rusten
pautenier	zwerver, landloper
pavais	schild met been lange staaf om het vast te zetten
pave	straatweg
paveersele	plaveisel
paveersteen	vloersteen
paveertichel	vloertegel
paveier	straatmaker
paveljoen	tent, veldtent
paveren	bestraten, betegelen
pavey	vloerstenen, natuursteen tegels
pax	vrede
paydach	betaaldag
payement	brokkelgeld, kleingeld, betaling, betaaldag, ook straf
payien	niet christelijk, dus alle overige godsdiensten etc.
pays	pax, vrede
pd	afk. pro deo, gratis, zonder betaling
pecceren	zondigen, misdoen
peciam terre emit	een stuk grond kopen
pecias terre	stukken grond
pecora	vee, koeien, kalveren
pectorali morbo	door een borstkwaal
peculiele straf	geldstraf, in geld te betalen straf
pecunia	geld
pecunieel	geldelijk
pecus	vee
pedagium	tol
pedagoge	tuchtmeester, leermeester, huislijk leermeester
pedant	waanwijze, kindermeester, schoolvos, verwaand
pedanterie	kinderwerk, leurderij, schoolvosserij (bekrompen leermeester), waanwijsheid
pede	stok met ijzer beslagen en uitstekende spijkers op de kop, ook te voet, laag bij de grond
pedeken	paadje
pedel	laag land, broekland, veenland, ook bode aan universiteit
pedellant	zie pedel
pedes	voetganger voetknecht
pedestaf	zie pede
pedestantelijk	op staande voet
pedisequa	dienstbode, kamermeisje
peditis	van de voetganger
pedriere	soort blijde, werptoestel voor stenen en kogels
peede	zie pede
peerdeken	kleine munt
peerdenkerkhof	ongewijde begraafplaats, vaak het galgenveld
peeter (gouden)	betaalmiddel, gouden munt ca 1360 -1480
pegelaer	ijker van hoogten waterstanden
peilscael	peilschaal
peine	straf, verlegenheid, nood, moeite
peken	met pek besmeren
peket	inhoudsmaat voor vloeistoffen
pekneus	kleine erker uitbouw boven de poort met gaten in de vloer om pek te laten vallen op aanvallers
pelen	grenspalen van een land, terrein inslaan
pelle	doodskleed, lijkkleed, doodslaken, ook schandpaal
pellegrim	pelgrim, bedevaartganger
pellegrimage	bedevaart
pellelaken	laken waarmee het schavot werd bekleed
pellewever	zijdewever
pellex	bijzit, concubine
pelliceum	een soort pelzen borstrok
pellifex	bontwerker, ook leerlooier
pellio	zie pellifex
pellore	wapenrok
pellorijn	schandpaal
pelmolen	windmolen voor voornamelijk het malen van graan zoals gerst, spelt, boekweit. Ook vaak als kafmolen aangeduid
pelse	met bont gevoerd kledingstuk bepaaldelijk: een onderkleed ook gedragen over het blote lichaam
pelsemakere	bontwerker
peltenier	zie peltier
peltier	bontwerker
peluw	kussen, stijf langwerpig onderkussen, ook extra hard kussen
pelvarius	ketelmaker, bakkenmaker
pelvifex	(metalen) schalen en schotel maker
pelzer	bontwerker
penael	betrekking hebbende op straf
penael decreet	strafvordering
penden	beslag, leggen op gijzelen
pender	zie penden
pender	brouwer
pene	de straf (of geldboete), gesteld op de overtreding van de politieverordening of op het niet nakomen van een aangegane verbintenis, ook boete
pene extraordinaire	een bijzondere straf, een buitengewone straf
penen	straffen
penesticus	opkoper
penetentie	berouw, leedschap, leedwezen
penetreren	doordringen
penewaren	koopwaar met geringe waarde
penitentia	berouw ( bij biecht)
peniteren	van het recht gebruikmaken om af te zien van een koopovereenkomst ook berouw hebben
pennicleen	leen met een vaste jaarlijkse opbrengst in geld
pennincboete	geldboete
pennincbrief	schuldbrief
pennincgierich	vrek, inhalig
penninckrente	geldrente, gevestigde rente in geld
pennincrente	rente in geld te voldoen
pennincsac	geldbuidel
pennincvat	geldkist
penning	gewicht, 1 penning = 1/240 of 1/270 pond ook als zilvergehalte bekend, 12 penning = 1000/1000 (zuiver zilver), 1 penning = 12 greinen ook oppervlaktemaat, penning is synoniem voor vierkante koningsroede, = 1/240 pondemaat
penningen	betaalmiddel, 12 penningen = 1 schelling
pennoen	wimpel of vaan aan een lans
pensator	ijkmeester
penschier	pensier
pensejager	sroper
pensier	iemand belast met het beheer
pensionaris	loontrekker, stadsraadgever, raadsman, loontrekkend raadsman ook rechtsgeleerd ambtenaar van een stad, vast bezoldigde rechtsgeleerde raadsman
pensman	slagersknecht
pentecoste	Pinksteren, de 50e dag na Pasen
penultima	de voorlaatste dag (van de maand)
penwerde	een kleine hoeveelheid
penwerden slyten (bij)	in het klein verkopen, iets in kleine partijen verkoopen
peperbos	brijpot
peppel	gepeupel, volk, gespuis, het grauw = ratelpopulier
per	door
per accidens	bij geval
per duos dies aegrotavit	hij was twee dagen lang ziek
per matriomonium subsequens ligimatus	door het huwelijk van zijn ouders alsnog gewettigd kind, ook vaak als afkorting p.m.s.l.
per me	door mij
per oratie	besluiten, slotrede, samenvatting van de rede
per oreren	sluitreden, reden van sluiten
per procuratie perquisitie	gerechtelijk onderzoek, nasporing, huiszoeking
per procurationem	door (of bij) volmacht,
perceelplan	kadasterplan, perceelkaart, kadasterkaart
percento	ten honderd
perche	teken van gezag, roede, staak
percipiëren	ontvangen, vatten, begrijpen
perckmeister	mijnbouwmeester
perdeelsvrouwe	bordeelhoudster
perdurabel	gedurig
peregrinatie	uitlandig , omzwerving in een vreemd land ook reizen, landreizen
peregrinus	pelgrim, vreemdeling, van elders afkomstig
peremptoir	uiteindig, uitvoerbaar, beslissend, afdoend ook onherroepelijk, laatste uitstel
perfect	volmaakt
perfectie	volmaaktheid
perfidie	ontrouw, trouweloosheid
perhonestus	weledele
pericliteren	wagen, bestaan
periculeuse	gevaarlijke
periculosus	gevaarlijkst
periculum mortis	stervensgevaar
perijkel	gevaar, noot
perime(e)ren	doden, te niet doen
periode	punt, stip, omloop, volzin, uitgang, lid, vollooping
periphrasis	omspraak
peripneumonia	longontsteking
peritus	ervaren
perjurie	eedbreuk
perlen	parels
permanent	vast, bestendig
permanentie	verblijvendheid, spreekuur, doorlopende dienst
permissie	verlof, toestemming
permißie	toelating, verlof
permitteren	zie permittieren
permittieren	toestaan, toelaten
permoveren	beroeren
permutatie	wisseling, mengeling, verwisseling, omzetting
permuteren	zie permutatie
pernitieux	schadelijk, verderfelijk
perpetreren	bedrijven
perpetuël	altijd durend, eeuwig
perplex	verbaast, radeloos, bedremmeld, beteuterd
perplexiteit	verbaasdheid, radeloosheid
perpoent	wambuis voor onder een harnas
perquire(e)en	doorzoeken, onderzoeken, uitvorsen
perquisitie	onderzoek, nasporing, huiszoeking
perscruteren	nazoeken, doorzoeken
perse	door hem zelf, uit hem zelf
persecuteren	vervolgen
persecutie	vervolging, vervolging om geloof
persemaert	woekeraar
persemtafel	bank van lening
persequeren	martelen, doodmartelen
persevant	leerling-heraut
perseverantie	volharding, volstandig
persevereren	volharden
persijn	peterselie
persiste(e)ren	op iets blijven staan, volharden, staand houden, bevestiging van een vorige verklaring ten overstaan van het gerecht
persisteren	aanhouden, bijblijven
persona	pastoor, een persoon
personagie	rolspeler, kamerspeler
personeel	hoofd voor hoofd, ondergeschikten
personele actie	personele actie, opspraakrecht
personen	personen, lieden, luiden
personne titrée	iemand van adel, iemand met een titel, voornaam persoon
persoonsleen	een leen waarvoor de leenman zweerde om zijn heer tegen iedereen en met al zijn goederen te verdedigen
perspective	doorschouwing, doorzichtig
perspicuitas	duidelijkheid
perstringeren	bedwingen
persuaderen	vroedmaken (verstandig zijn), aanraden, overreden, bepraten, overtuigen, overhalen, doen geloven
persuasie	zie persuaderen
persuatie van ymand (sonder)	(zonder) dwang van iemand
persvloot	bakje voor te kaas te persen
perszeunis	zie persvloot
pertinent	behoorlijk, na den eis
pertinentibus	met de grond en alles wat ertoe behoord
pertinentie	geschiktheid, beschikkelijkheid
perturbatie	beroering, verstoring
perturbe(e)ren	beroeren, verstoren
pervers	verkeert, verdorven, onnatuurlijk
perverteren	verkeren, omkeren
perykel	gevaar
pese	boogpees, strik om dieren te vangen
peseric	penis van dieren
pestdrager	drager die de pestlijders compleet met bed en laken, kleding etc naar het pesthuis moest dragen
peste	aan de pest
pestilencyhuijs	pesthuis, huis waar de pestlijders werden samengebracht.
pestilentii	de pest
pestman	aangesteld persoon die de pestlijders naar het pesthuis of naar het graf moest brengen
pestmeester	controleur die pestlijders controleer op genezing
pestroede	staf die de pestlijder moest dragen als herkenningsteken
pet	waterput
pete	doopvader, doopmoeder
peter	doopheffer, zie ook pete
petit	klein
petitie	begeerte, eis
petitoir	zaakseigen, vervolgbaar
petitoire actie	een zaak die in den grond en ten principalen vervolgt moet werden
petmolen	molen om water uit put op te pompen, meestal voorkomend in weilanden
petri ad cathedram	pieter stoel, een dag die gevierd word op 22. februari
petter	peet
petulant	dartel, brooddronken, opbruisend, uitgelaten
peul	kussentje, stijf langwerpig onderkussen, ook extra hard kussen
peuldoeken	kussensloop om de peul
peupel	het gemene (totale) volk, gespuis, het volk
peyne	breuke?, straffen
pf	afk. procureur fiscal, procureur voor de belastingen
pfaider	hemdenmaker
pfeifer	fluitist
pfettenhauer	bouwvakker, timmerman
pfister	bakker
pfragner	handelaar
phantasia	inbeelding
phantasmata	inbeelding, spoken
pharmacopola	apotheker, handelaar in zalven
phillippuspenninck	betaalmunt, 1penninck = 15 stuivers
philosooph	wijsgerig, wijszuchtig, wijsgierig
philosophie	wijsgerigheid, wijsheid, wijsgierigheid, wijswording, wijsheidszucht, wijsbegeerte
phiole	snaarinstrument met strijkstok, fles
phlebotomarius	aderlaten
phrenesis	krankzinnigheid
phs	Philips
phthisicus	teringlijder
phtisis	tering
piæ memoriæ	zaliger gedachtenis
pibeziender	piskijker om ziekte vast te stellen
picant	stekelig, scherp, spits, steekachtig, netelig, smaak / zinnen prikkelend
pichure	maailoon
picke	snoeimes, pikhouweel
picke	pikhouweel
pickelaar	steenhouwer
picker	steenbikker
pickerie	dakstro, dekstro
picoreie	strooptocht, het stropen
pictaciarius	hersteller, schoenlapper
pictor	schilder, kunstschilder
pie	pij van grove wollen stof
pietas	vroomheid gehoorzaamheid
pieteit	godvruchtigheid
pietemaent	september
pietersdach	40596
pijlwicht	weegschaal
pijnachtich	strafwaardig
pijncamer	folterkamer, pijnkamer
pijncamere	zie pijncamer
pijnder	arbeider, zakkendrager
pijnder	zakkendrager, schouwer
pijnlijcheit	onder moeilijke omstandigheden
pijnre	beul
pijnstoc	folterwerktuig
pijp	inhoudsmaat voor wijnolie en natte waren, 1 pijp heeft overal een eigen inhoudmaat
pijpegaal	kruiwagen
pijpegael	kruiwagen
pijpkan	tinnen kan
pijzel	kleerkast
pike	lans met platte ijzeren punt
pikker	gauwdief, zakkenroller
pil	zie pille
pilae memoriae	zaliger gedachtenis
pilearius	hoedenmaker
pileo	zie pilearius
pille	geestelijke zoon of dochter, petekind, doopkind
pillegave	doopgeschenk
pilleren	plunderen, stelen
pillerie	zie pilleren
pilorisatie	veroordeling tot de schandpaal
pilotingaren	garen van plootwol, wol die van de vacht is af gestoken
pilter	bontwerker, huiden bewerker
pimpel	brandewijnglaasje
pinakel	siertorentje
pincerna	inschenker van de drank
pinecamer	folterkamer
pineel	tinne of trans van een gebouw
pinegelt	betaling voor het vervoer van goederen
pinen (enen)	op de pijnbank leggen
pineweek	lijdensweek
pineweke	week voor Pasen, de Goede week voor Pasen
pinkernscoe	schoen van kalfsleer
pinsbek	legering van koper en zink, vooral voor horlogekasten gebruikt
pinsoen	zie pondemaat
pint	inhoudsmaat voor graan en droge waren, 1pint =1/35 schepel, maar ook gezien =1/2 kan en 1/128 zak, ook inhoudsmaat, 1 pint = 2 stoop= 4 mutsjes = ca. 0,6 ltr, ook gezien 1/4 stoop
pion	voetknecht, soldaat
pionier	grondwerker aan een schans
pipegael	zie pipegale
pipegale	kruiwagen
pipere	fluitspeler
piqueeren	steken, stikken met kleine teken, krenken
piqueren	steken, iemand hatelijk zijn, heimelijke haat
pirmeider	perkament bewerker
piroen	gedenkzuil
piscator	visser
piscina	viswater
pishuus	toiletruimte, privaat
pislappen	luiers
pisse	urine
pissijn	vijver, waterkom
pistavernen	kleine kroeg of taverne
pistele	brief
pistolet	munt17e-18e eeuw , gelijk aan 70 stuivers
pistor	bakker
pistrix	bakkersvrouw
pitaker	zie aker
pitanciën	geschenken aan nonnen en monniken voor bidden op de jaargetijden van de schenker
pius	vroom, trouw
pl	afk. pluviôse, maand van de regens
plaatsbezorger	kwartiermeester
plaatsteker	graveur
placcaat	plakceel, plakschrift, bevel
placcaet	plakkaat, publicatie
placcaten	bevelen
placide	vreedzaam
plackaert	schriftelijk bewijsstuk voorzien van een zegen
plackaertsbrief	bevelschrift
placke	betaalmiddel van geringe waarde
placmeeuwe	zilveren munt
plade	uitstekende punt van het dak
pladermolen	kleppermolen, de wieken maken een klapper geluid
plagge	Uitgestoken heide plag
plagger	heide-zoden steker voor de koeienstal
plain	effen, gelijk
plainte	klacht, aanklacht, aangifte
plaisant	lustig, vrolijk
plaisier	lust, vrolijkheid, vreugd, vermaak
plaisirs de la chair	vleselijke geneugten
planeet	zweef-ster, dwaal-ster
planeren	schaven, effenen, slechten
plankise	houten verdedigingsmuur van steden en burchten
plantagie	de beplanting, de begroeiing, de tuin
planum	plat
plastes	beeldhouwer
plate	stalen uitrustingsstukken die boven de halsberg werden gedragen
platea	straat, steeg
platijnen	klompen of pantoffels, houten schoenen
platijnhout	hout waarvan klompen worden gemaakt
plattijnen	zie platijnen
plauderen	handklappen
pleb.	afk. plebanus, pastoor, geestelijke
plebaan	zie plebues
plebanus	pastoor van een bisschopskerk (kathedraal)
plebeus	een man van geringe soort, een platter, ook pastoor aan een bisschoppelijke kerk,
plecht	gerechtelijke erkenning van een geldschuld, waarvan een gerechtsbrief is opgemaakt
plecht op goet	hypotheek
plechtboec	het register, waarin de schuldbekentenissen voor schepenen werden opgetekend
plechtbrief	de gerechtsbrief opgemaakt van de erkenning in rechte van een geldschuld
plechten binnen (veertien) dagen	schuldbekentenissen op korten termijn, zonder vestiging van renten
plechten in het regyster"	schuldbekentenissen op korten termijn, waarvan alleen een aantekening in het schepenboek werd gemaakt en geen schepenbrief afgegeven
plechten verplegen	een schuld in rechte erkennen.
plechtich (later pligtig)	door een plecht tot betaling verplicht, verbonden
plechtig	zie plichtich
plecker	stukadoor
plegten	zie pligten
pleidoi	verdedigingsrede, geding, dingtaal
pleie	martelwerktuig, verdachte werd uitgerekt met dit apparaat
plein	effen, gelijk, vlakke open ruimte
pleinlijk	volkomen
pleisteraar	leemstucadoor, ook wand en plafondafwerker met gipsmortel
pleite	zie pleitschip
pleiten	een proces tegen iemand voeren, iemand vervolgen in een rechtszaak
pleitenaar	schipper op een pleitschip
pleiter	persoon die iemand in rechte vervolgd
pleitschip	platboomschuit
pleken	Mazelen of vlekken op de huid hebben
plemper	visser op een plempschuit
plempschuit	vissersboot
plenipotentiaris	gevolmachtigde
plenipotentie	volmacht
plenitude	volheid
pleuritide	wegens pleuritis, borstvliesontsteking
pleydoy	geding, dingtaal, pleidooi, verdedigingsrede
plichtboec	register waarin opgetekend alle in rechte erkende schulden
plichtbrief	gerechtsbrief opgemaakt van de erkenning van een schuld
plichtich	door een “plicht”tot betaling verbonden, tot iets verplicht zijn
pligten	plichten
ploech	ploeg
ploech(h)arnasch	onderdeel van een ploeg
ploechgangen besittende	land geschikt om te ploegen en te zaaien
ploechghehinghe	beploegbaar akkerland
ploechiser	ploegschaar
ploechrecht	recht van de afgaande pachter op een deel van de oogst
ploechwinne	akkerbouw
ploeger	landbouwer, boer
plogemeker	boer, ploeger
plogge	houten nagel
plombete	knots, met lood gevuld slagwapen
plombeye	met lood gevulde knots
plompe	baksteen, afm. 7x3x2 duim
plonderie	zie plunder
plonderije	afgedankte rommel, oude kleren, vuilnis
plonderinghe	kleine huisraad
plootwolle	van de vacht afgestoken wol
ploten	het vruchtgebruik hebben
ploter	leerlooier
plotte	korte degen, soort dolk
plouch	ploeg
pluderoien	twisten
pluisen	oude kleren
pluisteren	beroven, plunderen
plukken	beroven
plumbarius	tinnegieter
plumetse	kussen, matras
plunder	alle kleine dingen noodzakelijk in een huishouding
plunderkast	rommelkast
pluraliteit	meerderheid
plures alii	veel anderen
plurimi	zeer veel anderen
plurimi ahi	zie plures ahi
plurimi alii	zie plures alii
plurimum reverendus	zeer eerwaarde
pluumcussen	verenkussen
pluumcussen	verenkussen
pluv	afk. pluviôse, maand van de regens
pluvia	regen
pluviôse	januari
pneteren	broodbakken
pntie	afk. presentie, aanwezig
pnxteravont	dag voor Pinksteren
pockmeester	kwakzalver die dacht ziekten te kunnen genezen
podager	jicht
podelpoel	modderpoel
poederpere	peervormige strooibus
poelage	zie poellage
poelagier	poelier, verkoper van geslacht gevogelte
poellage	hoender-gevogelte, kippen en hanen
poen	boete, straf, pijn
pœna	straf, misdaad
poensoen	dolkmes, steekwapen, ook etsnaald om te waarmerken, maat voor Franse wijnen
poentinge	de hoofdelijke omslag van de belastingen die moesten worden opgebracht
poentinge	het aanbrengen van gaatjes
poep(in)	arbeider (vaak uit Duitsland afkomstig) –in is een vrouwelijke arbeidster
poepen	afkomstig van büben, Duits voor “jongen”, ook hannekemaaiers ( grasmaaiers uit Duitsland)
poerbus	specerijen (strooi)bus
poertwachters	poortwachter
poest	stal voor koeien met melkschuur
poeta	dichter
poete	hoer, prostituee
poète courtisan	hofdichter
poffet	aanrecht, buffet
poilledeine	kalkoen
poinct	punt, stip, verhandelstuk
poinctijnghe	berekend het belasting deel van ieder die men verschuldigd was aan de vorst
poingnaert	korte puntige dolk, ponjaard
pointer	zetter der belastingen
pointwerk	klein karweitje
poirter	poorter
poirtmeester	burgemeester
poit	betaalmiddel, kleine munt uit ca 1615
poke	zie pook
pokhuis	ziekenhuis voor lijders aan syfilis
pokken	syfilislijder, besmettelijke ziekte
pokmok	scheldwoord voor een door syfilis verminkt persoon
pol	hoerenloper, bezoeker van bordeel
pol	bedrogen echtgenoot
polaex	strijdbijl
poldergrave	poldersloot
polentarius	brouwerijknecht
poleren	polijsten
poleye	katrol, windas van een kraan
police	bestuur, regering
police van assurantie	verzekeringspolis
policie	de verordening waarbij het geregeld wordt
poligamie	veelwijverij
polijt	net, beschaaft, geslepen
polinier	poelier, verkoper van geslacht gevogelte
politie	burgerschap, burgerlijke regering, burgerstand
politieke resolutie (bij)	bij besluit van het stadsbestuur
politijcq	burgerlijk
poliz	verzekerbrief, verzekeringsbewijs, polis
pollagier	zie poelagier
polleie	martelwerktuig, verdachte werd uitgerekt met dit apparaat
polleye	zie paleye
polleye	katrol
pollicitatie	belofte
pollinctor	doodgraver
pols	polsstok
polye	kratrolblok
pomarius	groentehandelaar, fruithandelaar
pome	soort appel, deze droeg men bij zich tijdens bezoek aan besmette persoon
pomeridianam	na de middag
pomeridianus	s middags
pomme de terre	aardappel
pomp	afsluitbare duiker
pompa funebris	begrafenisstoet
pompe	statie, pracht
pompeux	prachtig
pond	betaalmiddel, 1 pond = 20 schellingen, sous, 1 pond = 240 penningen, derniers (d) ook gewichtsmaat, 1 pond = 16 ons, = 430-494 gram
pond (medicinale)	gewichtsmaat, 1 pond = 12 ons
pond (oude )	gewichtsmaat, 32 pond = 13 kg, 1 pond = 406 gram, 0,437 voor boter
pond Vlaams	betaalmiddel, in 1700, 1 pond = één gulden
pondegoedskooper	handelaar in vodden en lompen
pondelmaker	kopersmid
pondemaat	Friese landmaat, 1 pondemaat = 240 vierkante koningsroeden, in 1812 is de pondmaat vastgesteld op 0,3674 ha
ponden	schatten, taxeren, begroten, berekenen
pondereren	overwegen
pondgaarder	verkoper van graan van derden
ponjaard	korte puntige dolk
ponsoen	graveer - of etsnaald
pont	platte vrachtschuit op de binnenwateren, ook als veerboot te gebruiken
pontgelt	aandeel in een hoofdelijke aanslag
pontifex	bisschop
pontificaal	pauselijk, priesterlijk
pontsnider	zakkenroller
pooi	pui
pook	wolmaat voor handel in Engelse wol, 1 pook = 1/3 scarpelier
poortbaljuw	stadsbaljuw
poortclocke	grootte bel boven de stadspoorten
poortdinge	rechtszitting op vaste tijden, meest drie - of viermaal in het jaar
poorterbrief	een door de overheid aan een poorter uitgereikte verklaring, dat hij burger is
poortergelt	een soort belasting om zijn poorterschap te behouden
poorters	inwoners van een stad, iemand die binnen de stadspoorten woont
poorterscamer	gevangenis voor poorters, ook de woning van een poorter
poorterschap	toestand van stedeling, rechten en verplichtingen van een burger, burgerrecht
poorterskint	kind van een poorter
poortersneringe	nering die in de steden alleen aan burgers is vergund
poorthoeder	poortwachter
poortklerk	stadssecretaris
poortman	poortwachter
poortschrijver	beambte die lijst opmaakt van in- en uitgaande burgers
pop	stropop voor het dichten van gaten onder de pannen tegen stuifsneeuw
popelbomen	populierenhout
popinarius	verkoper van gekookt en gebraden vlees , ook gaarkeuken
popmokmeester	kwakzalver die dacht geslachtsziekten (venuskwalen) te kunnen genezen
populair	gemeenzaam, slechtaard, volks
populeus	volkrijk
populus	2e week van de advent
por	afk. prior
porpointe	zie porponte
porponte	wambuis dat de krijgslieden onder de halsberg droegen
portatijf	kamerorgel
portaverunt	hebben wettelijk en erfelijk overgedragen
porte-epée	degenriem
porte-manteau	staande kapstok
porterbrief	zie poorterbrief
porterbrief	zie poorterbrief
porthuus	stadspoort
portie	gedeelte
portwech	opengang om van een perceel naar de openbare weg te komen
poseren	zetten, stellen
positie	stelling, stand
positijf	gesteld, stellig, het geen men behoord te zetten, of waardig gesteld te worden
possederen	in het bezit hebben, bezitten
possesseur	bezitter
posseßie	bezit, bezitting, eigendom, landgoed
possessoir	bezittelijk, recht om te bezitten, het bezit betreffende
possessor	bezitter, eigenaar, houder
poßibel	mogelijk
poßideren	bezitten
post	na, sedert, nadat
post alium	na de andere, na het andere
post denuntiationem ternalem	na de drie roepen
post hominum memoriam	sinds mensenheugenis
post meridiem	na de middag
post partum	na de bevalling
post prandium	na de middag
post sciptium	naschrift
post susceptum baptismum	na het ontvangen van het doopsel
post trinam proclamationem	na de drie huwelijksafkondigingen
post(h)uma	post(h)umus
post(h)umus,	postuum, geboren na de dood van de vader
postea	naderhand
posteri	nakomelingen
posteritas	nakomelingschap
posteriteit	nakomelingschap, afkomst
posterne	geheime deur, achterdeur
posterus	later
posthumus	een kind dat na de dood van zijn vader geboren werd
postille	uitlegging, korte verklaring
postmeridianus	s middags
postmis,	zie posthumus
postponeren	uitstellen, achter stellen, verschuiven
postquam	nadat
postridie	daags daarop, op de volgende dag
postuir	stal, gestalte
postulant	eiser, verzoeker in een rechtszaak, aanzoeker om een post.
postulata	begeerten, eisen, vereisen
postulatie	afeisen, afvorderen, eisen
postuleren	zie postulatie
postumus	zie posthumus
pot	inhoudsmaat vloeistoffen = ca 1,5 ltr
potage	eenvoudige spijs, kan zowel met groente als met meelspijs zijn bereid
potas	ingedikt restant van uitgeloogd houtas om aardewerkpotten waterdicht te maken
potens facere	handelsbevoegd
potent	machtig, vermogend
potentaat	geweldheer
potentie	vermogen, macht
pothuis	halfbovengrondse uitbouw boven een kelder
pothuve	pothelm
potje	inhoudsmaat, 1 potje = ca 1/16 kan
potmeester	armenvoogd
potschuit	open schuit, met een boom wordt vooruit geboomd
pottagelepel	groente opscheplepel
potter	pottenbakker
potteslijtster	verkoopster van potten
pounder	zie unster
pour acquit	voor ontvangst voldaan
pour cause	niet zonder reden
pour suit	navolging, vervolg
poursuiveren	vervolgen, najagen, aanhouden
pousseren	aanstouwen, aandrijven
practicijns	advocaat, notaris, rechtsgeleerden
practicus	medicus
practijk	bewerking, handelgreep, onderwind, handhaving
practizijn	bewerker, uitwerker, recht beoefenaar
prädikat	kenteken, bv AVon@ bij Duitse adel
præ, pre	voor
præ.	afk.praeceptor, schoolmeester, onderwijzer
præceptor	schoolmeester, onderwijzer
præco	omroeper
præcox partus	te vroeg geboren
præcursor Christi	Johannes de doper
praedicta	zie pædictum
praedictus	zie pædictum
prædio	gisteren
præenobilis domina	weledele vrouwe
præfectus	beheerder, voogd
præfectus	voogd
prægnans	zwanger
prælegatum	vooruitmaken
præminentie	voortreffelijkheid
præmissis proclamationibus	na de roepen, na de huwelijks -afkondigingen
præmissis tribus bannis	na de roepen, na de 3 huwelijks -afkondigingen
praemittendis	nadat gezegd was, wat gezegd moest worden
præmunitus	voorzien van
prænobilis	edele, edel
praenobilis dominus	weledele heer
præpositus	geestelijk een rang lager dan abt
præsens(ntis	aanwezig, tegenwoordig
præsentes	in aanwezigheid van
præsentibus	in aanwezigheid van
præsentibus (ut) testibus	in de aanwezigheid der getuigen
praesentie	zie præsentes
praeses	zie præses
præses	president, voorzitter, hoofd
præsidiarius	behorend tot het garnizoen
præstes	leider
praet, preet	weide
praetendens	aanstaande (echtgenoot)
praetendentis	van de aanstaande (echtgenoot)
prætenderen	eisen, voorwenden, afvorderen, rechtswanen
præter	uitgezonderd, min , wegens, behalve
prætor, pretor	schout, burgemeester, beheerder, voorzitter
prætorium	stadhuis
prævenieringe	voortzetting
prævia dispensatione	na het verkrijgen van de dispensatie
prævie	tevoren
præviis sponsabilus et tribus banis	voorafgegaan door ondertrouw en door de 3 huwelijksafkondigingen
præviis tribus bannis	voorafgegaan door de 3 huwelijks -afkondigingen
prævius	voorafgaand
prævus tribus bannis	na de drie roepen
prairial	mei
prata	zie prati
prati	wei, weide, weiland, weiden
praxator	brouwer
praxis	daad, doening, oefening
pre	voor
pré-gelt	soldij
prealable	vooral, eerst
prebendarius	zie prybende
prebende	recht op proviand, mondkost, ook op rente ook prove, inkomsten, priesterlijk inkomen
prebere	aanbieden
precario	ter bede
precarium	belasting
precedens	voorafgaande
precedent	voorgaande
precedente	met het voorafgaande, voorrang, voortred
precederen	voorgaan
precelleren	te boven gaan, uit muiten, overtreffen
precept	gebod
preceptie	bevel, bevelen
preceptor	meester, leraar, leraar klassieke talen
preceptoraat	leraarsambt
precijs	juist, stip
precipitatie	overijling, verhaasting
precipiteren	overijlen, neerstorten, verhaasten
precium	de prijs, de waarde
preco	omroeper
predecesseur	voorganger, voorzaat
predestinatie	voorschikking, voorbestemming, voorbeschikking
predestine(e)ren	voorschikken
predicant	voorganger, uitroeper, preker
predicatie	voorlering, leerreden, preken, verkondiging
predictie	voorzegging
predikheerin	witte non, behorend tot de orde van de Predicheeren, (Dominicanen / Jacopijnen)
preëminentie	uitstekendheid, voortreffelijkheid, uitsteek
preet	weide
preferentie	voordeel, voordeling, voortrekkerij
prefereren	voordelen, voortrekken, meerachten, voor een ander gaan, de voorkeur geven
prefigeren	voorbestemmen
prefixie	zie prefigeren
pregnant	dringende, zwanger, zinrijk, overmatig, scherp geformuleerd
preimeren	doden, te niet doen, uit doen
preintimare	opzeggen, van te voren aankondigen
prejudiceren	beschadigen, veroordelen
prejuditie	nadeel, vervoordeling , achterdeel, vooroordeel
prelaat	kerkvoogd
prelaet	abt
prelaters	bestuurster van een stift (klooster)
prelature	kerkvoogdij
prelecture	voorlezing
prelegaat	erfmaking ter bevoordeling boven anderen van gelijke graad
prelegateren	vooruitmaken, bij prelegaat vermaken
preludium	voorspel, voorteken, voorloper, inleidend stuk
prematuir	onrijp, ontijdig, voorbarig, te vroeg
premie	wedde, loon, prijs, verering, verzekerd geld, beloning,
premier	eerste
premier témoin	eerste getuige
premissen	voorzendingen, het gene voor henen gaat
premitteren	voorzenden, voor heen zenden, voorafzenden
premium pudicitiae	kransgeld
prender	rover
prent	houten koekvorm om figuren te maken, bv sinterklaaspop
preoccupatie	voorkoming, vooropneming, voorinneming
preparatie	toebereiding, voorbereiding, gereedschap, bereiding
preparatoir	toebereid, bij voorraad
prepareren,	toebereiden, voorbereiden
prepositie	voorzetsel
prepositus	proost
preposteratie	verkeerd omdoen
prepostere	verkeerd, het achterste voor
prerogatijf	voordeel, voorrecht
presatie	voorreden
presbyter	ouderling, priester
presbyteriaal beginsel	beginsel dat de kerk wordt bestuurd door de kerkelijke vergadering
presbyterium	college van ouderlingen
prescientie	voorwetenschap, voorwetendheid
prescriberen	voorschrijven, verjaren
prescriptie	verjaring, bevel, voorschrijven, verordening, ook verjaring, verlies van een recht omdat er niet bijtijds gebruik van is gemaakt
presdicte	voornoemde
present	tegenwoordig, een geschenk
presentatie	aanbieding, overdragen
presenteren	aanbieden, overdracht
presentia	aanwezigheid, deze akte
presentibus testibus	in aanwezigheid van de getuigen
presentie	tegenwoordigheid, aanwezig
presentie van (ter)	in aanwezigheid van
preservatie	behoeden voorbehoeden, bewaring
preservatijf	voorbehoedend bewarend
preserve(e)ren	preserveren, behoeden, behouden, beschutten
preses	preses, voorzitter, opperste
president	president, voorzitter, raadshoofdman
presidentie	voorzitting, leiding geven
presideren	voorzitten, leiding geven
presser	drukker
presseren	achter de vodden zitten, spoedeisend, dringend, haast hebben
prestantie	overtreffen
presteren	betonen, te weeg brengen, volvoeren, goed doen
prestito juramente solemni	naar behoren de eed afgelegd
presumeren	vermoeden, aannemen, ervan uitgaan, wanen
presumptie	presumptie, vermoeden, waan, laatdunkendheid
presumptueux	verwaand, vermetende, laatdunkend
presupponeren	vast stellen, voor heen bedingen, vooronderstellen
presuppositie	vaststelling, voorbeding, vooronderstelling
pretendieren	beweren, voorwerpen, aanspraak maken op
pretenselick	zogenaamd,
pretentie	aanspraak
pretentie	eis, afvordering (verlangen), voorwending, rechtswaan
preteriëren	voorbijgaan
pretext	deksel, voorwending tot een schijn, tot een dekmantel
pretieux	kostelijk, dierbaar
pretium, precium	de prijs, de waarde
pretor	burgemeester, provoost
preuve	proeve, bewijs. item, geestelijk inkomen
prevaleren	overtreffen, te boven gaan
prevaricatie	overtreding, te buitengaan, vergrijping
preveniëren	voorkomen
preventie	voorkoming
prevoost	zedenstraffer, tuchtvoogd, tuchtmeester, drost, geweldige
pridie	daags (er) voor, gisteren
pridie nata	de dag er voor
priem	de tijd tussen 5 en 9 uur >s morgens
priemdrager	moordenaar, struikrover
priestrage	pastorie
prijs boecken	waarin de zetters de 'prijzen' (schattingen) van landerijen optekenden
prijsers	schatter
prijsie	schatting
prijster	taxateur van goederen
prikskenbroot	klein broodje, voor een prikje gekocht
prima	de eerste dag (van de maand)
prima hora	de eerste uren na zonsopgang, hebben vooral de belangstelling in de kloosters
prima noctis	één uur 's nachts
primaat	opperkerkvoogd, eerste, hoogste geplaatst
primo	ten eerste, aanvankelijk, de eersten
primogeniture	eerstgeborenschap, eerstgeboorterecht
primogenitus	eerstgeboren
primogenituur	eerst geboorterecht: voorrang van kinderen uit een eerste huwelijk
primus	eerste, voorste
princeps	prins
principaal	voornaamste, zaakwillig, zelf schuldig
principaelbrief	de perkamenten brief, waarbij een andere brief, die daarin iets wijzigt, getransfixeerd is. ook een acte die wijzigingen brengt in een andere of oudere acte .
principie	beginsel
princken	loeren
prins	prince, vorst, voogd, hoog. overheid
prinsdach	dag waarop de prins in de rederijkerskamer een dicht wedstrijd uitschreef
prinsen daalder	munt 17e-18e eeuw , gelijk aan 37 soms 35 stuivers
priore anno	het jaar tevoren
prisatie	waardering
prisen	schatten, taxeren, waard achten,
prisen (iet)	goedkeuren.
priser	zie priseren
priseren	waarderen, schatten
prisering	zie prisie
prisie	schatting, taxatie, vooral om te weten of daarmee een schuld of belasting kan worden betaald
prisieringe	zie prisie
privaat	toilet, ook gemak genoemd ook afgezonderd, bijzonder
privatie	ontneming, ontbering, beroving
prive	bijzonder
priveren	ontnemen, ontzetten, beroven
privigna	stiefdochter
privignus	stiefzoon, een uit een eerder huwelijk van de moeder geboren zoon, (van een andere vader dus )
privilege	een bijzonder recht of vrijheid welk de landsheer verleende aan zijn leenmannen, steden etc.
privilegeren (iet)	een voorrang, voorrecht aan iets verlenen.
privilegie	voorrecht, handvest
priwelesiën	privileges
pro	voor, ten behoeve van, in plaats van
pro animae suae refrigerio	tot verkwikking van zijn ziel
pro anno	voor een jaar
pro contant	voor gereed geld
pro deo	gratis (om Gods wil)
pro expensis litis	t.b.v. de kosten van...
pro iuribus pastoris	voor pastoorsrechten
pro memoria	ter herinnering
pro pe	dicht bij
pro qua	in wiens plaats, voor wie
pro quibus absentibus suppleverunt	die bij hun afwezigheid vervangen werden door
pro quo	zie pro quao
pro quo absente supplevit	die bij zijn afwezigheid vervangen werd door
pro re nata	naar de aard van de zaak
pro se et suis	voor hem en de zijnen
pro tempore	voor de tijd van
pro ut dat scripto	zoals / opdat het schriftelijk gegeven is
proamita	zuster van overgrootvader
proavia	overgrootmoeder
proavitus	van de voorouders geërfd
proavunculus	broer van een overgrootmoeder
proavus	overgrootvader
probabel	bewijsbaar, waarschijnlijk
proband	eerste persoon in een genealogie -overzicht
probatie	proeftijd, beproeving, zich bewijzen, proef
probator	munt keurmeester
probatum est	het is proefondervindelijk goed gebleken
proberen	beproeven, bewijzen, waarmaken
probleme	leerbeeld, vraagstuk, werkstuk, vertoog, voorstel, vraagstuk
proc.	afk. procurator. volmachthebber, plaatsvervanger, advocaat, woordvoerder
procarius	varkenshoeder
procedeerde uuyt	voortkwam uit, gevolg was van
procederen	voortgaan, voortvaren, dingen, pleiten, bevorderen
procederende personen	dinglieden
procedure	voorgang, dingtaal, pleithandel, bepleiting
proces	geding
proceßie	ommegang
proche voisin du defunt	naaste buur van de overledene
prochiepaep	parochiepriester
prochipaep	pastoor
prochischoole	school behorend tot de parochie of kerspel
prochyaens	parochianen
proclamatie	uitroep
proclamatio, -ionis	afkondiging
proclameren	proclameren, uitroepen
procrastinatie	verdaging, uitstellen
procreare	verwekken, in het leven roepen, voortbrengen
procreatie	teling, voortplanting, verwekken van kinderen
procreatores	ouders
procreeren,( te…,)	te verwekken, zich voortplanten
procul	ver
procula	zie procul
proculatorium	volmacht
procuratie	voorzorg, volmacht, last
procuratie ad lites	volmacht om een proces te vervolgen, ook volmacht bij geschillen
procuratie ad negotia	schriftelijke volmacht om zaken af te handelen, ook volmacht om enige zaken te beschikken
procuratie apud acta	algemene volmacht om zaken af te handelen
procuratio	machtiging
procurationis	zie procuratio
procurator	volmachthouder, plaatsvervanger, advocaat, woordvoerder, gemachtigde
procureren	verzorgen, voorzorgen
procureur	verzorger, pleitbezorger, volmacht, taalman, gevolmachtigde
procureur generaal	algemeen verzorger, gemeenteverzorger
procuvata	voortgekomen,
prodigaliteit	verkwisting
prodige	deurbrenger, kwistgoed, verkwisten, niet ontzien
prodige(e)ren	verkwisten, kwistig zijn met, niet ontzien
prodigeus	wanschapen, wonderbaarlijk
prodigus	verkwister (goederen zijn door het gerecht ontnomen)
prodogi	goederen van iemand die onder curatele is geplaatst vanwege verkwisting
product	uitbreng, uitkomst, uitgebraakte
productie	voortbrenging
proef	bewijs
proefmeester	ambtenaar door de gilden aangesteld tot het examineren van hen, die als lid willen worden opgenomen
proefpredicatie	voorbereidingspreek, voorafgaande aan de viering van het heilig avondmaal
proeve	bewijs
proeven (iet).	bewijzen.
profaan	onheilig, werelds, godloos, ongodsdienstig
profaneren	ontheiligen, ontwijden
profereren	uitspreken, uitten, voortbrengen
profes	vrouw die een kloostergelofte heeft afgelegd
profeßie	belijdenis, voorgeving, ambt, aangenomen dienst
professor	hoofdleraar, opperleraar, hoofdschoolmeester, hoofdbevorderaar, landsleraar
profesto (in)	de dag voor het feest
profiteren	vorderen, winning doen, winnen
proflige(er)en	neerslaan, neerwerpen
profluge(e)ren	ontspringen, voortvloeien
profossionis suae	van beroep
profuge	toevlucht, voorvluchtig
profusie	kwistig, verplenging, overvloed, overdaad, verkwisting
progener	vader van de afstammeling
progenerare	verwekker
progenetrix	stammoeder
progenie	geslacht, afkomst
progenies	nageslacht, afstammeling
progenitor	stamvader
progenitus	nageslacht, zoon, afstammeling
prognosticatie	voorkennis, voorduiding
prognostiqueren	voorkennen, voorduiden, voorspellen
progredie(e)ren	voortgaan, voortschrijden, vorderen
progreßie	voortgang
prohebitief	verbieden, terughoudend.
prohibe(e)ren	zie prohebitief
prohibitie	verbod, verbod op invoer van bepaalde goederen
proiven	zie; proeven
proje	buit, roof, opbrengst van misdaad
project	voorwerp, ontwerp
projecteren	voorwerpen, ontwerpen
projiciëren,	zie projecteren
prolandus	de te ondervragen persoon
prolaps	verzakking
prolatie	voortbrenging
prolegomena	voorreden, inleidende opmerkingen, voorstudie
proles	nakomeling, afstammeling, kinderen ook gezien als onecht kind
proles illegitima	onwettig kind, bastaard
proles naturalis	wettig kind
proles spuria	onwettig kind, bastaard
prolis	kind, nakomeling
prolix	wijdlopig, langzaam, breedsprakig
prologe	voorrede, voorwoord, voorspel
prolongatie	verlenging, termijn verlenging
prolongeren	zie prolongatie
promatertera	zuster van de overgrootmoeder
promeridianus	in de voormiddag
promißio	belofte, toezegging
promittent	hij die de promesse ondertekend, die belooft
promitteren	toezeggen, beloven
promocondus	keldermeester
promoteur	voorsteller, voordenaar = die iets bevordert ?,
promotie	bevordering, voorzetting, rang verhoging
promotor	bevorderaar, hoogleraar bij promotie
promoveren	bevorderen, voorzetten
prompt	gezwind, zonder hakkelen
promptitude	vaardigheid
promulgatie	verkondiging
promulgatio	afkondiging van een huwelijk
promulgeren	verkondigen
promus	keukenmeester
pronepos	achterkleinzoon, achterneef
proneptis	achterkleindochter, achternicht
prononceren	uitspraak doen van vonnis, bekendmaken
pronunciata	getuigenissen
pronunciatie	uitspraak, uitspreken
pronunciëren	uitspreken, vonnis geven, uitwijzen
pronuntiatie	uitspraak
pronuros	vrouw van een kleinzoon
proosdij	woonhuis van de proost
propagatie	voortplanting, uitbreiding, verbreiding
propago	nageslacht
propatruus	broer van de overgrootvader
proper	klein, dun, net
propheet	godstolk, voorbode, voorzegger
propheteren	voorzeggen, waarzeggen, preken, voorboden
prophetie	voorzegging, openbaring, voorboden
propia persona	in eigen persoon
propice	goedgunstig, toegedaan
propinquitas	nabijheid, bloedverwantschap, verwantschap
propinquus	verwant
proponent	nog niet beroepen theoloog, ook voorsteller, beginnend leraar
proponeren	voorzetten, voorslaan ( voorstellen), voorhouden,
propoost	voornemen, voorhebben, onderwerp van gesprek
proportie	evenredigheid, gelijkmatigheid, voordeling, evenheid, evendeling
proportioneren	evenredigen
proposeren	voorstellen
propositie	voorstel, voorstelling, uitgesproken oordeel, stelling
proposten	uiteenzetting, voorstelling van zaken
proprie	eigenlijk
propriétaire	zie proprietarius
proprietaris	zie proprietarius,
proprietarius	eigenaar
proprietas	eigenschap
propriété	eigendom
proprium	eigen, eigenschap, ook wisselende gezangen van de mis, deel van het brevier
propter	wegens
proquibus	voor wie
proreta	kapitein
prorogatie	uitstel, verlenging, ook een voorovergeefverzoek, verdaging
prorogatie van jurisdictie	overdracht van rechtsdwang, daar bij men in de rechtsdwang, van een hogere rechter bewilligt opschuiving van een geschil naar een hogere rechter
prorogeren	uitstellen, verlengen
prorogieren	verdagen, verlengen, verschuiven
prosapia	verwantschap, geslacht
prosateur	prozaschrijver
proscinderen	afsnijden
proscriberen	verbannen, wegzenden, vogelvrij verklaren, uitsluiten
proscript	vogelvrij verklaarde, door de ban getroffen
proscriptie	ban, verbanning, vogelvrijverklaring
prose	rijmloos, onberijmd, onrijm
prosectie	ontleding opensnijden van lichaamsdelen
prosecutie	gerechtelijke vervolging
proseliet	bekeerde, door een ander overgehaald om tot ander geloof over te gaan
proselitismen	bekeringsijver, zieltjes winnen
prospereren	prospereren, welvaren, veroveren
prosperiteit	voorspoed, welvaart, voorspoedig
prosterneren	neerwerpen, neder knielen, een voetval doen
prostratie	voetval, eerbiedig neerknielen
protavus	bet -overgrootvader
protecteur	beschermer
protectie	schut, beschut, bescherming
protegeren	beschermen, beschutten
protest	voorbetuiging, wederspraak, aantijging, tegen getuigenis, beklag
protestatie	tegenspraak, onschuld-getuigenis, vrijwaring betuiging, betuigkennis, protest,
protesteren	voortuigen, weerspreken, verwerpen, zich zelve ergens tegen beklagen
protestieren	protesteren, tegenspreken
protexie,	zie protectie,
prothocol	schrijfboek, kladboek, schrijfrol, beworpbouk ?
prothocolleren	te boek stellen
prouffyten	voordelen, opbrengst(en)
prout inde selve (ibidem)	zoals in de zelfde
prout numero	onder nummer....
prouveren	bewijzen, aantonen, doen blijken
prouwelijzer	wafelijzer voor de prouwel-wafel op te bakken
provenue	inkomst
proverbe	spreekwoord, spreekwijs, spreuk, bijspreuk, wijszaak
proviant	voorraad
provident	voorzienig
providentie	voorzienigheid, voorziening
provideren	voorzien
provincia	landschap, verheerd landschap ?
provincialen-raad	landzatigen raad, landschapsraad
provintie	provincie
provisie	voorziening, voorraad, zaak voerloon, vooreerst, tijdelijke voorziening, vergoeding
provisie (bij)	voorlopig, bij voorlopige voorziening
provisioneel	bij voorraad, vooreerst, tot opzeggen toe
provisionele	voorlopige
provisoor	opsiender ?
provisor puerorum	voogd
provisoren	voogden
provisus	voorzien van (de sacrament van de stervenden)
proviteiten	voordelen
provocatie	provocatie, uitdaging, porring, beroep
provoceren	in hoger beroep gaan
provoost	gerechtelijk ambtenaar, zoals ambtman en baljuw ook gevonden opzichter van orde en tucht in een legerplaats ook militaire gevangenis, (onder streng arrest)
provoqueren,	provoceren, uitdagen, porren
proxeneta	tussenhandelaar
proximo die	de volgende dag
proye	buit, roof
prudent	voorzichtig
prudentia	voorzichtigheid
prurietschap	ontucht plegen
prybende	kerkelijke titel waaraan inkomsten uit kerkgoederen verbonden zijn
pryculeus	gevaarlijk
prysenteren.	voor te stellen
psaligraphie	de kunst om figuren uit papier te knippen
pubertas	huwbaar
publi	publiek (bij notaris vermeld)
publicatie	afkondiging
publiceren	afkondigen, aflezen, bekendmaken
publijcq	public, openbaar, het gemeeneigen, gemeentelijk, wereldkundig
puchveler	perkamentbewerker
puckel	van wilgentenen gevlochten visfuik
pudiek	eerbaar, kuis
pudijk	beschamend, schaamachtig, eerbaar
puella	meisje
puella publica	prostitué
puella pudica	eerbare jonkvrouw
puellula	klein meisje
puer	kind, knaap
puera	meisje
pueri	kinderen
puëril	kinderlijk
puerinus	kind, knaap
puerpera	zie puerperia
puerperia	kraamvrouw
puerperis	tijdens de bevalling
puerperium	bevalling, kraambed
puerulus	baby
pugna	veldslag
pullemaat	inhoudsmaat, 1 pullemaat = 1/120 ton = 1,4 ltr. ook bekend als kroes
pulpetum	ladekastje / secretaire
pulveren	fijnstampen
pumeel	sierknop
punctueel	geschikt, net op zijn stuk,zeer nauwkeurig
punctuëren	aftekenen, afstippen
punctum	stip
punicie	zie punitie
punitie	straf
punt	lengtemaat, 1 punt = 1/12 Rijnlandse lijn =0,18 mm, na 1820 = 1,1 mm
punt	artikel van een verordening
puntdeuren	sluisdeuren
pupa	klein meisje
pupil	wees, pleegkind
pupill	halve wees, moederloos, pleegzoon
pupillariteit	onmondigheid
pupillus	moederloos, wees van moederszijde
pupula	zie pupa
pupulus	zie pupus
pupus	kleine jongen
purgatie	zuivering, lossing, bevordering van de ontlasting, buikzuivering
purge	verschoning van noodzuim ?, zuivering (voor het gerecht, van een beschuldiging)
purge	zuivering
purgeren	zuiveren, lossen, verschonen
purificatie	reinmaken, vervulling, zuiveren, zuivering
Purificatio	Maria Lichtmis, 2 februari
purificeren	reinmaken, vervullen, zuiveren
puritein	zuiver, zuiver van geest, vrijgeest
puriteit	zuiverheid
purpur	heraldiekteken, kleur, aangegeven door lijnarcering van linker schuinlijnen
pusio	kleine jongen
pustulae	puisten
putaker	putemmer
putaker	zie aker
putatief	zie putatyf
putatyf	achtenderwijs, vermeintelijk?( vermeend), ingebeeld, ondersteld
pute	lichtekooi, hoer
puteus	gat, put
putgalge	houten paal naast waterput met V vork aan bovenzijde, waarin stok om water op te halen
putier	souteneur
putimo orto	dadelijk na de geboorte
pütner	kuiper
puuc	beste soort laken of wol
puur	puur, zuiver, helder, onschuldig
puut	kikvors
puutbeitel	puntijzer om kleine gaten in natuursteen te maken
pylenschaften	pijlschachten voor een boog
pynkelder	folterkelder
pynychbanck	pijnbank
pypebakker	pijpen maker / bakker
pypkanne	lurkkan

Klik op de letter van uw keuze om een andere lijst te bekijken